Sinan / Klasik
Nişancı Mehmet Paşa Camii
1584–1589 · Fatih / Karagümrük
Sekiz ayağın sekizgen düzende taşıdığı 14,2 m çaplı kubbe — Sinan'ın geç dönem yapısal denemelerinin en karmaşığı ve İstanbul'un selatin dışı en büyük ikinci kubbesi. Atıf gerçekten tartışmalıdır: Sinan 1588'de ölmüş, inşaat 1589'da bitmiş; Aptullah Kuran ile Doğan Kuban yapıyı halefi Davud Ağa'ya verir.
- Kubbe
- 14,2 m
- Minare
- 1
- Yapım
- 1584–1589
- Mimar
- Mimar Sinan
- Banisi
- Nişancı Mehmet Paşa
- Semt
- Fatih / Karagümrük
Tarih
Cami, 1567'den itibaren nişancılık görevini —tüğra (padişahın tuğrasını) çeken resmi makamı— yürüten Nişancı Mehmed Paşa tarafından yaptırılmıştır; caminin adı da bu unvandan gelmektedir. Paşa daha sonra Halep valiliği (~1574–76) ve III. Murad döneminde 1580'den itibaren vezirlik görevlerini üstlenmiştir. Giriş kitabesine göre cami 1584–1589 yılları arasında inşa edilmiştir. Mimar Sinan, yapım sürecinde 1588'de hayatını kaybetmiştir; tarihçiler Godfrey Goodwin ve Doğan Kuban, binanın Sinan'ın ardından başmimar olan kalfası Davud Ağa tarafından tamamlandığını öne sürmektedir.
Mimari
Namaz mekânı, sekiz sütunun sekizgen düzende taşıdığı (oktagonal baldaken) 14,2 m çaplı büyük tek bir kubbe ile örtülmektedir. Kubbe ile sekizgen kasnağın birleştiği köşelerde dört pandantif, yanlarda ise dört yarım kubbe yer almaktadır. Kıble yönündeki taşıyıcı sütunların dış duvarlara gömülmesiyle plan kademeli bir görünüm kazanmaktadır. Baninin türbesi kuzeydoğu köşede günümüze ulaşmışken külliyenin diğer bölümleri (iki medrese ve tekke) zamanla yok olmuştur. Atıf tartışmalıdır: cami Tezkiretü'l-Ebniye ve Tezkiretü'l-Bünyan'da geçmez, fakat Tuhfetü'l-mi'mârîn'de anılır; Evliya Çelebi de yapıyı Sinan'ın eseri sayar. Aptullah Kuran ve Doğan Kuban, üslup ve tarih gerekçesiyle yapıyı Davud Ağa'ya atfeder: Sinan 1588'de ölmüş, inşaat 1589'da tamamlanmıştır. Necipoğlu ise tasarımın Sinan döneminde başlayıp halefi tarafından bitirilmiş olabileceğini kabul eder.
Sinan'ın evriminde
Çok geç kariyer / ölüm sonrası (1584–89, 1589'da tamamlanmış — Sinan'ın 1588'deki ölümünden bir yıl sonra). Sekizgen baldaken, Sinan'ın deneyinin yapısal sınırını temsil eder — orta döneminin altıgen sisteminin ötesinde. Sinan'a atfı tartışmalıdır: Goodwin ve Kuban, uygulayıcı mimarın Davud Ağa olduğunu öne sürer. Eğer Sinan'sa bu, tasarladığı son eserlerden biridir; eğer Davud Ağa'ysa, Sinan'ın yapısal söz dağarcığının sonraki kuşakça sürdürülüşünü temsil eder.
Sinan Ağacı →Bilgiler
- 14,2 m çaplı kubbesi, bu camiyi İstanbul'da hanedana mensup olmayan baniler tarafından yaptırılan camiler arasında Rüstem Paşa Camii'nden (~15,2 m) sonra ikinci en büyük kubbe sahibi yapmaktadır. en.wikipedia.org
- Sinan, inşaat sürerken 1588'de hayatını kaybetmiştir. Tarihçiler Goodwin ve Kuban, yapının Sinan'ın kalfaları Davud Ağa veya Mehmed Ağa tarafından tamamlandığını savunmaktadır. en.wikipedia.org
- 'Nişancı' unvanı, tüm fermanların üzerine padişahın tuğrasını çizen imparatorluk kâtibini ifade eder; bu nedenle caminin adı kişi adından değil, idarî bir unvandan gelmektedir. en.wikipedia.org
- Dört pandantif ve dört yarım kubbeyle desteklenen sekiz payeli oktogonal baldaken, Sinan'ın geç dönem üretimindeki en karmaşık yapısal denemesidir; daha erken eserlerindeki altı payeli altıgen sistemlerden ayrılmaktadır. researchgate.net
Fotoğraflar
