Büyükada Nizam Camii

Tarih

Cami, yalnızca vapurla ulaşılan ve otomobil trafiğine kapalı Adalar'ın en büyüğü Büyükada'da, Nizam mahallesinde yer alır. Eski mahalle camisi küçüktü ve aynı kütlede dükkânları, konut birimlerini de barındırıyordu; kadınlar mahfili 1,8 m tavan yüksekliğinde kalıyor, oraya minarenin dar merdiveninden çıkılıyor, giriş de sokak kotunun üzerinde olduğu için tekerlekli sandalyeyle içeri girilemiyordu. İstanbul Büyükşehir Belediyesi yeni yapıyı Degostudio'ya ısmarladı; tasarım 2021–2022'de yapıldı, inşaat 21 Aralık 2022'den itibaren tam bir yıl sürdü ve cami 22 Aralık 2023'te ibadete açıldı. Programdan ibadetle ilgisi olmayan her şey çıkarıldı: dükkânlar ve konutlar geri gelmedi, buna karşılık alt kat salonu, kotsuz bir giriş ve erkeklerinkiyle eşit bir kadınlar bölümü kazanıldı.

Mimari

Parsel dar bir köşe arsasıdır — 205,8 m² — ve kıble, namaz mekânını sokak hattına göre eğik çevirir. Cephe bu çelişkiden doğar: duvarlar dilimlere ayrılmış, her biri kıbleye döndürülmüştür; kütle mihrap duvarına doğru simetrik olarak daralır, böylece niş salonun her yerinden görülür. Kubbe hiç yoktur: tek düşey öge minaredir ve yapının cami olarak okunmasını sağlayan tek işaret de odur. Kıble duvarı, mihrap nişi dışında neredeyse saydam bırakılmıştır; dışarıdan onu geleneksel desenlerden türetilmiş metal güneş kırıcılar örter ve güneş gün boyu bu deseni zemine taşıyarak her namaz vaktinde değiştirir. İçeride yan duvarlar turkuaz tonda altıgen seramikle kaplıdır — çiniye bir gönderme — mihrap yalın bir niş olarak bırakılmış, minber ise konsol bir metal merdiveye indirgenmiştir. Ahşap tavanda açılabilir aydınlıklar vardır; yazın salon kendiliğinden havalanır. Yapının toplam alanı 427,6 m²'dir.

Bilgiler

• Proje, İstanbul Büyükşehir Belediyesi için Degostudio (yürütücü mimarlar Volkan Taşkın ve Özge Meriç) tarafından hazırlanmıştır; tasarım 2021–2022. xxi.com.tr
• İnşaat 21 Aralık 2022 – 21 Aralık 2023 arasında sürmüş, cami 22 Aralık 2023'te ibadete açılmıştır. xxi.com.tr
• Arsa alanı 205,8 m², toplam inşaat alanı 427,59 m²'dir. xxi.com.tr
• Eski camide kadınlar mahfilinin tavanı 1,8 m idi ve oraya minare merdiveninden çıkılıyordu; yapıya tekerlekli sandalyeyle girilemiyordu. Yeni yapı her iki sorunu da çözer. xxi.com.tr
• Cephenin dilimli duvarları, dar köşe parselde kıble yönünün sonucudur; kütle mihrap duvarına doğru simetrik daralarak nişin her namaz konumundan görünmesini sağlar. xxi.com.tr
• Caminin kubbesi yoktur: minare kompozisyonun tek düşey ögesi olarak kalır. wallpaper.com
• Hat ve tipografi tasarımı Recep Minga'ya, uygulaması Songül Demirdöğen ile Ayşe Bilgi Mustu'ya aittir. arkiv.com.tr

Fotoğraflar

Kaynaklar

• xxi.com.tr
• arkiv.com.tr
• wallpaper.com
• medyascope.tv
• Google Maps