Sinan / Klasik
Sokollu Mehmed Paşa Camii, Azapkapı
1577–1578 · Beyoğlu / Azapkapı
Haliç'ten dolguyla kazanılmış istikrarsız zemin, harimi dükkân ve bodrumların üzerindeki yüksek tonozlu bir sofaya oturtmayı gerektirmiştir. Sekiz iri ayağın sekiz kemerle taşıdığı kubbe, Sinan'ın sekizgen baldaken şemasının en arı uygulamalarından biridir.
- Minare
- 1
- Yapım
- 1577–1578
- Mimar
- Mimar Sinan
- Banisi
- Sokollu Mehmed Paşa, Sadrazam (1565–1579)
- Semt
- Beyoğlu / Azapkapı
Tarih
Azapkapı Sokollu Mehmed Paşa Camii, 1577–1578 yıllarında Sadrazam Sokollu Mehmed Paşa tarafından yaptırılmıştır — 1579'daki suikastinden yalnızca birkaç ay önce tamamlanmıştır. Kitabe yapıyı 985 H. (= 1577–78 M.) yılına tarihlendirir. Cami, Sokollu'nun Mimar Sinan'a İstanbul'da yaptırdığı üç camiden biridir (diğerleri Kadırga ve Lüleburgaz'dadır). Yapı, Galata surları dışında Haliç kıyısına dolgu ile elde edilmiş bir arsada yer alır. Zeminin istikrarsızlığı nedeniyle Sinan, ahşap kazıklar çakmış ve cami kütlesini kileri ve tonozları barındıran yüksek bir sofa üzerine oturtmuştur. Cami zaman içinde tekrar tekrar yangınlardan ve Haliç taşkınlarından etkilenmiş; bugünkü görünümü 19. yüzyıl ve sonraki restorasyonlardan kaynaklıdır.
Mimari
Azapkapı, Sinan'ın sekizgen baldaken şemasını en arı biçimde uyguladığı yapılardan biridir: sekiz iri çokgen ayak, sekiz kemer aracılığıyla merkezî kubbeyi taşır. Ayaklardan ikisi mihrap duvarına bitiştirilmiş, ikisi mihrabın önüne yerleştirilmiş, dördü ise serbest durmaktadır. Kubbe geçişinde ana eksenlerde dört büyük yarım kubbe, köşegenlerde dört küçük yarım kubbe ile sekiz tromp kullanılmıştır. Harim, altında dükkânlar ve bodrumlar bulunan yüksek tonozlu bir sofa üzerine oturtulmuştur — Sinan'ın istikrarsız sahil zeminlerindeki standart çözümü. Tek minare kuzeybatı köşede yer alır. İç mekânda özgün İznik çinilerinin bir bölümü korunmuş olsa da çoğu 18.–19. yüzyıl yangınlarında kaybolmuştur.
Sinan'ın evriminde
1577–78 — Sinan'ın geç imparatorluk dönemi, Selimiye'den (Edirne, 1568–74) sonra, çok geç İstanbul siparişlerinin (Zal Mahmud Paşa, Kılıç Ali Paşa) yanında. İlk olarak Rüstem Paşa'da (1561–63) kullandığı sekizgen baldakenin klasik işlenişi. Şemanın son örneği değildir: aynı baldaken Nişancı Mehmed Paşa'nın (1584–89) kubbesini de taşır; bu yapının uygulamasını Goodwin ile Kuban Davud Ağa'ya bağlar.
Sinan Ağacı →Bilgiler
- Sekizgen baldaken şeması burada klasik biçimine ulaşır; Sinan bu şemayı daha önce Rüstem Paşa'da (1561–63) kullanmıştı. Ancak bu şemanın son örneği değildir: aynı baldaken, geç dönem Nişancı Mehmed Paşa Camii'nin (1584–89) kubbesini de taşır ve bu yapının uygulamasını Goodwin ile Kuban Davud Ağa'ya bağlar. en.wikipedia.org
- Haliç kıyısındaki dolgu arazi üzerine inşa edildi — Sinan ahşap kazık çakıp camiyi tonozlu sofa üzerine oturttu. archnet.org
- Kitabe yapıyı 985 H. = 1577–78 yılına tarihlendirir. en.wikipedia.org
- Sokollu Mehmed Paşa'nın Sinan'a İstanbul'da yaptırdığı üç camiden biridir — diğerleri Kadırga (1572) ve Lüleburgaz'dır (1565–69). islamicartsmagazine.com
- Sekiz ayağın dağılımı asimetriktir: ikisi mihrap duvarına, ikisi mihrap önünde, dördü serbest — böylece mihrap odaklanırken ana mekân açık bırakılır. archnet.org
Fotoğraflar
_column_in_2018_7369.jpg){kind=link}
