Sinan / Klasik
Şah Sultan Camii (Eyüp)
1555–1556 · Eyüp
Yavuz Sultan Selim'in kızı Şah Sultan'ın Sadrazam Lütfi Paşa'dan boşanmasını Kanuni'ye onaylatan davasıyla anılan küçük bir vakıf — banisinin üç külliyesinden günümüze ulaşan tek yapı. 18. yüzyıl sonu ve 1835 onarımları, kare planlı tek kubbeli harimin Sinan dönemi dokusunu büyük ölçüde silmiştir.
- Minare
- 1
- Yapım
- 1555–1556
- Mimar
- Mimar Sinan
- Banisi
- Şah Sultan (Kanuni Sultan Süleyman'ın kız kardeşi, eski Sadrazam Lütfi Paşa'nın eşi)
- Semt
- Eyüp
Tarih
Şah Sultan Camii, Eyüp'ün Bahariye mahallesinde, Silahtar Ağa Caddesi üzerinde yer alır ve Yavuz Sultan Selim'in kızı, Kanuni Sultan Süleyman'ın kız kardeşi, eski Sadrazam Lütfi Paşa'nın eşi Şah Sultan tarafından yaptırılmıştır. 944/1537'de Şah Sultan burada Sünbüli-Halveti tarikatı şeyhi Merkez Efendi için bir tekke tesis etmişti. 1541'de Lütfi Paşa ile yaşadığı büyük anlaşmazlık üzerine boşanma davası açmış; Kanuni hem boşanmayı onaylamış hem de paşayı sadrazamlıktan azletmiştir. 1555'te burada yeni bir tekke vakfetmiş, 1556'da da bizzat camiyi inşa ettirmiştir. Yapı zaman içinde büyük hasar görmüş, 18. yüzyıl sonu ve 1251/1835'te II. Mahmud döneminde olmak üzere iki büyük onarımdan geçmiştir; bu nedenle 16. yüzyıl özgün görünümünü büyük ölçüde yitirmiştir. Şah Sultan'ın üç külliyesinden (Davutpaşa, Eyüp, Yenikapı) yalnızca Eyüp'teki günümüze ulaşmıştır.
Mimari
Cami küçük, kare planlı ve tek kubbelidir — Sinan'ın özel vakıflar için kullandığı tipik kamara ölçeğindeki formattır. Ön cephede altı ahşap sütunun taşıdığı ahşap örtülü son cemaat yeri ve yan mihrapçıklar bulunur. Kemerli girişin üzerinde üç satırlık bir inşa kitabesi yer alır. Tek minare sağda konumlanmakta olup günümüzde onarım gerektirmektedir. Duvarlar almaşık taş-tuğla sıralarıyla örülmüştür. Külliye eskiden Haliç kıyısında tekke hücreleri ve şeyh evi ile avlu kapısı üzerinde bir mektep içermekteydi. 19. yüzyıl onarımlarından sonra iç mekân geç-Osmanlı karakteri kazanmış ve özgün Sinan programını bugünden okumak güçleşmiştir.
Sinan'ın evriminde
Orta kariyerin küçük bir hanedan ailesi siparişi (1555–56), Süleymaniye'nin nihai tamamlanmasıyla eş zamanlı. Sinan'ın hanedan/vezir vakıfları için kullandığı standart, küçük tek kubbeli kare salon şemasını temsil eder — yapısal deneme zemini değildir. Başlıca Halveti tekkesi bağlamı ve Süleymaniye'nin tamamlanmasına olan kronolojik yakınlığı bakımından ilgi çekicidir.
Sinan Ağacı →Bilgiler
- Yapı yeri, 1537'de Sünbüli-Halveti tarikatının kurucusu Merkez Efendi için tekke olarak başladı. eyupsultan.bel.tr
- Şah Sultan, resmî olarak boşanma elde eden nadir Osmanlı hanım sultanlarından biridir: 1541'de Kanuni onun talebini kabul etmiş ve Lütfi Paşa'yı sadrazamlıktan azletmiştir. en.wikipedia.org
- Şah Sultan İstanbul'da ÜÇ külliye yaptırmıştır — Davutpaşa, Eyüp ve Yenikapı civarında; bunlardan yalnızca Eyüp'teki günümüze ulaşmıştır. istanbultarihi.ist
- 18. yüzyıl sonu ve 1835'teki II. Mahmud onarımları sonrası cami 16. yüzyıl özgün Sinan görünümünü büyük ölçüde yitirmiştir. eyupsultan.bel.tr
- Camiye bağlı tekke Sünbülî idi ve ayin (zikir) günü salıydı. eyupsultan.bel.tr
Fotoğraflar
