Sinan / Klasik
Ferruh Kethüda Camii (Balat)
1562 · Fatih / Balat
Balat'ta Celvetiyye tevhidhanesi olarak kullanılmış küçük bir mahalle camisi; kırma çatının altında dışarıdan algılanmayan bir ahşap kubbe gizlidir. Avludaki bağımsız mihrabı kaplayan 18. yüzyıl başı Tekfursarayı çinileri, bu üretimin açık havada hayatta kalmış ender örneklerindendir.
- Minare
- 1
- Yapım
- 1562
- Mimar
- Mimar Sinan
- Banisi
- Semiz Ali Paşa'nın kethüdası Ferruh Ağa
- Semt
- Fatih / Balat
Tarih
Ferruh Kethüda Camii, 1562 yılında Haliç kıyısındaki Balat semtinde, Sadrazam Semiz Ali Paşa'nın kethüdası Ferruh Ağa tarafından yaptırılmıştır. Mimarı Mimar Sinan'dır ve yapı, Sinan'ın Süleymaniye külliyesinde çalıştığı dönemde inşa edilmiştir. Özgün külliye cami, tekke, mehkeme ve sebilden oluşuyordu; günümüze yalnızca cami ulaşmıştır. Yapı, Celvetiyye tarikatının tevhidhanesi olarak kullanılmıştır. 1766 depreminde minare hasar görmüş ve yeniden yapılmıştır. 1938'de ahşap örtü çökmüş; 1953 onarımında yerine beton kırma çatı ve kiremit kaplama yerleştirilmiştir. 2016–2021 yıllarında yürütülen kapsamlı restorasyon iç mekânın büyük bölümünü özgün haline kavuşturmuştur.
Mimari
Cami, Sinan'ın dikdörtgen planlı, tek minareli ve sade ölçekli mahalle camileri grubuna girer. Malzeme kesme taştır. Ana portal mermerden olup iç mekânda istiridye başlıklı iki zarif niş ile kuzey ve güney duvarlarında pencereli 'anta' benzeri duvar çıkıntıları bulunur. Avluda yer alan bağımsız mihrap, 18. yüzyıl başına tarihlenen Tekfursarayı çinileriyle kaplıdır — bu, Tekfursarayı üretiminin açık havada hayatta kalmış ender örneklerinden biridir. Yapıda toplam 36 pencere iki sıra hâlinde yerleştirilmiştir. Dış çatının altında gizlenmiş bir ahşap kubbe, Sinan'ın Balat ölçeğindeki mahalle camileri için uyguladığı yerel bir çözümdür.
Sinan'ın evriminde
1562 — Rüstem Paşa (1561–63) ve Edirnekapı Mihrimah (1563–66) ile çağdaş. En yoğun imparatorluk siparişi on yılı boyunca Sinan'ın süren küçük ölçekli çalışmasını temsil eder. Vernaküler bir uyarlamadır (dış çatı altında ahşap kubbe) — Balat gibi yoğun kentsel parseller için Sinan'ın kâgir kubbeden vazgeçmeye hazır olduğunu gösterir.
Sinan Ağacı →Bilgiler
- Avludaki mihrap, 18. yüzyıl başı Tekfursarayı çinileriyle kaplıdır — bu üretimin açık havada sağlam kalmış ender örneklerinden biridir. istanbuldakicamiler.com
- Cami, Celvetiyye tarikatının tevhidhanesi olarak kullanılmıştır. archnet.org
- Özgün külliyeden (cami, tekke, mehkeme, sebil) yalnızca cami günümüze ulaşmıştır. istanbuldakicamiler.com
- 1938'de ahşap örtü çökmüş; 1953 onarımında yerine beton kırma çatı yapılmıştır. culturecityistanbul.blogspot.com
- Balat Kapısı'nın hemen içinde, tarihî olarak Yahudi, Rum ve Ermeni nüfusun yoğun olduğu bir semtte yer alır — Sinan'ın gayrimüslim çoğunluklu bir bölgede inşa ettiği nadir camilerden biridir. turkoloco.com
Fotoğraflar
