Sinan / Klasik
Rüstem Paşa Camii
1561–1563 · Fatih / Tahtakale
Sinan'ın bütün yapıları arasında en yoğun çinili iç mekân: yaklaşık 80 desende 2.300'e yakın İznik paneli neredeyse tüm düşey yüzeyleri kaplar. 'Ermeni bolusu' domates kırmızısı burada ilk kez büyük ölçekte kullanılmış ve İznik'in en tanınan rengi hâline gelmiştir.
- Kubbe
- 15,2 m
- Yükseklik
- 22,8 m
- Minare
- 1
- Yapım
- 1561–1563
- Mimar
- Mimar Sinan
- Banisi
- Rüstem Paşa (Sadrazam, öl. 1561); dul eşi Mihrimah Sultan tarafından tamamlatıldı
- Semt
- Fatih / Tahtakale
Tarih
Rüstem Paşa Camii, Kanuni Sultan Süleyman döneminde iki kez sadrazamlık yapan (1544–1553 ve 1555–1561) ve Kanuni'nin kızı Mihrimah Sultan ile evli olan Rüstem Paşa için inşa ettirilmiştir. Rüstem Paşa 1561'de vefat etmiş; cami dul eşi Mihrimah Sultan tarafından tamamlatılarak onun adıyla anılmaya başlanmıştır. İnşaat yaklaşık 1561–1563 yılları arasında gerçekleşmiştir; kitabe bulunmadığından kesin tarih bilinmemektedir. Eminönü yakınındaki Tahtakale ticaret bölgesinde yer alan cami, Mısır Çarşısı'nın yanı başındaki — ama içinde olmayan — Hasırcılar Çarşısı'nın üzerinde bir teras üzerine yükseltilmiştir. Sokaktan görünmeyen yapıya, alt yapının köşelerindeki dar ve dönemeçli merdivenlerle çıkılır. İznik ustaları caminin çinilerini yaklaşık yedi yıl boyunca hazırladığı aktarılmaktadır.
Mimari
Harim, birinci kattadır; zemin kat kiraya verilen tonozlu depolar ve dükkânlardan oluşmakta, bu gelir caminin bakımını karşılamaktadır. 15,2 m çapındaki ve 22,8 m yüksekliğindeki merkezi kubbe, dört duvar içine gömülü dikdörtgen ayak ile dört serbest sekizgen ayaktan oluşan sekiz destekli bir düzene oturmaktadır. Köşelerde yer alan dört yarım kubbe ek destek sağlar; kubbede 24 pencere bulunmaktadır. Duvarlar, ayaklar, pandantifler, son cemaat yeri ve mihrap dahil neredeyse tüm düşey yüzeyler, İznik çinileriyle kaplıdır: yaklaşık 80 farklı desende 2.300'e yakın el yapımı çini paneli. Bu rakam, Sinan'ın tüm yapıları arasında en yüksek çini desen çeşitliliğini temsil etmektedir. Camide ilk kez büyük ölçekte 'Ermeni bolusu' (domates kırmızısı) pigmenti kullanılmış; bu renk daha sonra İznik üretiminin simgesi hâline gelmiştir. Tek minaresi vardır.
Sinan'ın evriminde
Orta kariyer (yaklaşık 1561–63). Bilinçli bir estetik deneme: Sinan, önceki imparatorluk camilerinin taş söz dağarcığını tam çini yüzeyle değiştirerek kutsal güzelliğin farklı bir kipini dener. Sekiz ayaklı sekizgen kubbe taşıyıcı sistemi başlı başına olağandışı bir yapısal çözümdür. Kronolojide Süleymaniye (1557) ile Mihrimah Edirnekapı (1563–66) arasında konumlanır.
Sinan Ağacı →Bilgiler
- Yaklaşık 80 farklı desende 2.300 İznik çini paneli — Sinan'ın tüm yapıları arasında en yüksek desen çeşitliliği; 41 farklı lale motifi de bunların arasındadır. en.wikipedia.org
- Bu camide ilk kez büyük ölçekte kullanılan 'Ermeni bolusu' (domates kırmızısı pigmenti), ardından gelen on yılların İznik üretiminin belirleyici rengi hâline gelmiştir. iznikcini.com
- Harim, ticari bir teras üzerine yükseltilmiştir; zemin kattaki dükkânların kirası caminin masraflarını karşılamaktaydı. en.wikipedia.org
- Cadde seviyesinden görünür bir girişi yoktur; cami, Mısır Çarşısı'nın yanındaki Hasırcılar Çarşısı'nın üzerindeki terasta yer alır ve alt yapının köşelerindeki dar, dönemeçli merdivenlerle çıkılır — İstanbul'un en 'saklı' selatin camisi. smarthistory.org
- Kitabenin bulunmaması, bu camiyi Sinan'ın yapıları arasında tarihlenmesi en tartışmalı olanlardan biri kılmaktadır. en.wikipedia.org
Fotoğraflar
