Sinan / Klasik
Şehzade Camii
1543–1548 · Fatih / Şehzadebaşı
İstanbul'da dört yönde tam simetrik yarım kubbeli ilk plan: 18,42 m çapındaki merkezî kubbeyi dört yönden dört yarım kubbe destekler. Bu şema Osmanlı selatin camisi mimarisini bir yüzyıldan fazla belirlemiş, Sultanahmet ve Yeni Cami'de doğrudan tekrarlanmıştır.
- Kubbe
- 18,42 m
- Yükseklik
- 37 m
- Minare
- 2
- Yapım
- 1543–1548
- Mimar
- Mimar Sinan
- Banisi
- Kanuni Sultan Süleyman (oğlu Şehzade Mehmed anısına, öl. 1543)
- Semt
- Fatih / Şehzadebaşı
Tarih
Şehzade Camii, Kanuni Sultan Süleyman tarafından 1543'te 22 yaşında vefat eden oğlu Şehzade Mehmed'in anısına yaptırılmıştır. İnşaat, 1539'da mimarbaşılığa getirilen Mimar Sinan'a emanet edilmiş ve 1548'de tamamlanmıştır. Bu, Sinan'ın mimarbaşı sıfatıyla üstlendiği ilk büyük selatin camisidir. İstanbul'un Fatih ilçesindeki Üçüncü Tepesi'nde konumlanan cami, medrese, kervansaray, imaret ve sıbyan mektebinden oluşan bir külliyenin odak noktasıdır. Şehzade Mehmed'in türbesi külliye içindedir. Sinan, aynı dönemde Üsküdar'da Mihrimah Sultan Külliyesi'ni de inşa etmiş; her iki yapı da 1548'de tamamlanmıştır.
Mimari
Caminin planı kare şeklinde olup merkezi kubbenin çapı 18,42 m, yüksekliği ise 37 m'dir. Temel yenilik, dört büyük paye üzerindeki merkezi kubbeyi dört yönden dört yarım kubbeyle destekleyen ve tam simetrik bir haç düzeni oluşturan şemadır. Köşelerdeki küçük kubbeler örtüyü tamamlar. İstanbul'da dört yönde tam simetrik yarım kubbeli ilk cami olması bakımından büyük önem taşır; bu yapısal çözüm, Sinan'ın sonraki çalışmalarında ve daha sonra Sultanahmet (1609–16) ile Yeni Cami (1665) gibi yapılarda tekrarlanmıştır. Caminin iki minaresi bulunmaktadır. Şehzade Mehmed'in türbesi, Timurlu etkiler taşıyan zengin çini ve taş işçiliğiyle dikkat çeker.
Sinan'ın evriminde
En erken konum — Sinan'ın mimarbaşı olarak ilk imparatorluk siparişi ve kendi deyimiyle «çıraklık eseri». Kubbeli cami mekânında tam dört yönlü simetrinin ilk başarılı çözümünü temsil eder. Sinan'ın kendine yönelttiği tevazuya rağmen, sonraki Osmanlı cami tasarımında en çok taklit edilen yapısal formül haline gelmiştir.
Sinan Ağacı →Bilgiler
- Sinan bu camiyi 'çıraklık eserim' olarak nitelendirmiştir — Şehzade (çıraklık) → Süleymaniye (kalfalık) → Selimiye (ustalık) üçlemesinin ilk halkasıdır. aa.com.tr
- Merkezi kubbeyi dört yarım kubbeyle destekleyen şema; Sultanahmet, Yeni Cami ve Kahire'deki Mehmet Ali Camii tarafından birebir kopyalanmıştır. islamreligionguardian.com
- Sinan, 1548 yılında Şehzade'yi Üsküdar Mihrimah Sultan Külliyesi ile eş zamanlı tamamlamıştır — olağanüstü bir üretim kapasitesi. tr.wikipedia.org
- Sinan bu eserden memnun olmadığını belirtmiş olsa da bu yapı, Osmanlı selatin camisi için yüzyıllarca sürecek şemayı belirlemiştir. trthaber.com
- Şehzade Mehmed'in türbesi İstanbul'un en görkemli türbelerinden biri olup Timurlu etkiler taşıyan çini süslemesiyle öne çıkar. islamreligionguardian.com
Fotoğraflar
